Wyniki konkursu na koncepcję nowej siedziby Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie

Projekt stanowi propozycję zwartą i pomimo syntetyczności formy pozostającą w dialogu z otoczeniem dzięki strukturze pół transparentnej elewacji, zróżnicowaniu poziomu wejść dzięki wyeksponowaniu południowego tarasu od frontu budynku. Całe założenie usytuowano wzdłuż osi północ-południe, od południa zaś ukształtowano obniżony publiczny plac frontowy, który pozwala z jednej strony na wyeksponowanie atrakcyjnej fasady a z drugiej odsunięcie budynku i prowadzącej do niego przestrzeni od hałaśliwej arterii komunikacyjnej. Wzdłuż zachodniej elewacji zaplanowano ogólnodostępny pas zieleni parkowej, który umożliwia przeprowadzanie ścieżek rowerowych, ciągów pieszych i stanowić będzie zieloną obudowę obiektu. Rozwiązania funkcjonalne są wręcz wzorowe i w logiczny i przemyślany sposób rozmieszczone w trzech równoległych blokach. Wielopoziomowe foyer połączone jest z trzema zespołami sal: koncertowej, kameralnej i konferencyjnych a od północy rozplanowano pomieszczenia zapleczy. Ten zwarty i logicznie połączony układ funkcjonalno-przestrzenny, pozwolił na optymalizację powiązań komunikacyjnych i transportowych. Bardzo dobrze rozwiązano obsługę komunikacyjną: drogi dostawcze, dojazdowe oraz stanowiska parkingowe dla samochodów technicznych, znakomicie się uzupełniają i nie kolidują z przestrzeniami publicznymi. Należy podkreślić, że wyjścia ewakuacyjne z MDS (miejsce doraźnego schronienia) zostały zintegrowane z elementami kubaturowymi małej architektury. Za wielką zaletę uznano wprowadzenie wewnętrznego atrium, które pozwala na doświetlenie zespołów garderób muzyków. Ponadto na podkreślenie zasługuje spójność i konsekwencja w łączeniu złożonych wymagań i uwarunkowań, w tym parametrów akustycznych. Kompaktowa bryła powoduje, iż projekt jako całość uzyskuje oczekiwane ważne cechy efektywności użytkowania, funkcjonalnej sprawności i elastyczności, a w zakresie budowlanym i technicznym - odporność na upływ czasu. Budynek i otoczenie zaprojektowano zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego, dedykowanego osobom ze szczególnymi potrzebami w zakresie dostępności i inkluzywności. W Pracy konkursowej zaproponowano właściwą strategię w zakresie rozwiązań proekologicznych i energooszczędnych. Sąd konkursowy uznał, że projekt ten stanowi atrakcyjne, eleganckie i harmonijne połączenie formy, funkcji i ekonomii przyszłej siedziby Filharmonii im. K. Szymanowskiego, będąc jednocześnie propozycją obiektu miastotwórczego i zwróconego ku potrzebom obecnych i przyszłych pokoleń w mieście o bogatych i pięknych tradycjach kulturalnych, do których odnosi się z szacunkiem stanowiąc próbę ich nowoczesnej kontynuacji. Praca konkursowa spełnia większość wymagań akustycznych wymienionych w programie. Rozwiązanie przewiduje jedynie dwa poziomy balkonów w dużej sali tworząc rozległy obszar ścian dla wybrzmiewania dźwięku, przy czym balkony na najwyższym poziomie są odsunięte od ścian bocznych i lekko opadają w kierunku sceny (co poprawia widoczność z tych miejsc). Układ sal ćwiczeń jest bardzo oryginalny i obiecujący. Również logistyka i możliwość realizacji budowy zapowiadają się korzystnie. Opis akustyczny jest dobrze opracowany i zawiera wartości liczbowe kluczowych parametrów akustyki wnętrz.

Przestawiona koncepcja, jest spójna i przemyślana zarówno pod względem funkcjonalnym, jak i społecznym. Szczególnie istotne wydaje się usytuowanie części publicznych zarówno od strony Alei Pokoju jak i Alei Powstania Warszawskiego, co nie tylko otwiera budynek na miasto, ale również nadaje mu miastotwórczy charakter czemu sprzyja również aktywna i zapraszająca elewacja. Układ trzech głównych przestrzeni - sali koncertowej, kameralnej oraz sal konferencyjnych - rozmieszczonych równolegle należy ocenić jako racjonalny, gdyż zapewnia zarówno czytelną komunikację, jak i skuteczne rozdzielenie akustyczne poszczególnych funkcji. Sąd konkursowy docenił próbę kształtowania dostępnej i atrakcyjnej przestrzeni publicznej. Wielopoziomowy dach udostępniony użytkownikom, przestronne foyer tworzą miejsce o wysokim potencjale integracyjnym. Budynek pomyślano jako element krajobrazu publicznego. Cały dach traktowany jest bowiem jako teren dostępny dla wszystkich, funkcjonujący jako element topografii miasta, tak by pozbawiać go charakteru zamkniętej instytucji kultury. Połączeniu z miastem sprzyja również wprowadzenie licznych punktów dostępu z poziomu ulicy. Odwiedzający mogliby poruszać się po budynku, poprzez niego i wokół niego bez konieczności posiadania biletu co również jest rozwiązaniem otwartym i
inkluzywnym. Dzięki stworzeniu ogólnodostępnego tarasu na dachu projekt w pewnym sensie próbuje demokratyzować instytucję kultury. Ma to szczególne znaczenie w Krakowie, gdzie koncepcja kopca ma istotną tradycję i symbolikę społeczną. Projekt na nowo interpretuje tę tradycję, osadzając ją w integracyjnej, współczesnej przestrzeni publicznej. Uznanie Sądu Konkursowego wzbudziły też zrównoważone rozwiązania proekologiczne. Park na dachu stanowi część szerszej strategii ekologicznej: retencji wody deszczowej, różnorodności biologicznej, zacienienia i chłodzenia. Zielone dachy pełnią funkcję zarówno udogodnień publicznych, jak i narzędzi adaptacji klimatycznej, łącząc wypoczynek z działaniami na rzecz środowiska. Ta ekologiczna warstwa wzmacnia tożsamość budynku nie tylko jako instytucji kultury ale też jako parku miejskiego. Na uwagę zasługuje geometria sali koncertowej, której proporcje można uznać za właściwe - dobrze wyważona kubatura pozytywnie wpływa na jakość pogłosu. Całość układu funkcjonalnego, oparta na równoległych częściach, wprowadza klarowny podział na strefę publiczną i zaplecze, co przekłada się na wysoką efektywność użytkowania oraz komfort zarówno dla odbiorców, jak i obsługi. Potencjał akustyczny tego projektu jest wysoki, lokalizacja scen i głównych sal jest poprawna, ruch słuchaczy, wykonawców i instrumentów przemyślany. Układ miejsc na widowni jest właściwy co znajduje odzwierciedlenie w równomiernym rozkładzie Siły Dźwięku na załączonych obliczeniach.

Wątpliwość budzi skuteczność wykorzystania dodatkowej kubatury pogłosowej w górnej części sali, oraz dosyć wysoko umieszczone najwyższe poziomy balkonów. Dobór materiałów wykończeniowych i rozwiązań rozpraszających dźwięk we wszystkich salach i pomieszczeniach prób wymagałby dalszych analiz. Kształt studia nagrań i reżyserki powinien zostać poprawiony. Należałoby rozważyć nieznaczną zmianę kształtu foyer przed salą kameralną, aby dojście do sali było bardziej widoczne. Wątpliwości Sądu Konkursowego wzbudziły też szczegółowe rozwiązania architektoniczne dotyczące artykulacji, przejrzystości i kompozycji fasad obiektu oraz rozwiązania dotyczące wykorzystania licznych dachów, które choć atrakcyjne przestrzennie i społecznie mogą być jednocześnie źródłem problemów technicznych i eksploatacyjnych.

W opinii Sądu Konkursowego decyzja o podziale funkcji na odpowiadające im części budynku - choć atrakcyjna formalnie - powoduje trudności funkcjonalne - w tym w zakresie dostępu artystów do sali koncertowej. Sąd konkursowy zwrócił także uwagę na zróżnicowanie poziomów zapleczy sal muzycznych co skutkuje utrudnieniami użytkowymi. Wątpliwości sądu wzbudziły również rozwiązania funkcjonalne oraz aspekty funkcjonowania budynku w zakresie jego przestrzeni zewnętrznych. Potencjał akustyczny tego projektu uległ pogorszeniu w porównaniu z pierwszym etapem konkursu. W Sali Filharmonicznej zarówno szerokość widowni, jak i powierzchnia sceny są zbyt duże. Profil sufitu wzdłuż ścian bocznych nie jest obiecujący, a głębokość nadwieszenia tylnych balkonów zbyt duża. Umieszczenie wielu różnorodnych funkcji ponad pomieszczeniami wrażliwymi na hałas sprawi, że zapewnienie odpowiedniej izolacyjności akustycznej byłoby trudne.

Wątpliwości sądu konkursowego wzbudziła artykulacja architektoniczna obiektu, rozwiązania jego fasad jak też propozycja amfiteatru na dachu w relacji do otoczenia i jak też do elementów zaplecza obiektu Potencjał akustyczny Sali Filharmonicznej jest dość wysoki - z kilkoma zastrzeżeniami: przestrzeń przeznaczona na organy jest zdecydowanie zbyt mała, a balkonów (nawet z publicznością) nie należy umieszczać przed fasadą organową. Ogólna koncepcja tego projektu z nachylonym dachem wymusza negatywne rozwiązania dotyczące formy niektórych pomieszczeń znajdujących się poniżej.

Wątpliwości wzbudziły również rozwiązania szczegółowe w tym dotyczące obsługi funkcjonalnej i ukształtowania sali koncertowej, a także lokalizacja studia nagrań. Ponadto niestety, przedstawione rozwiązania akustyczne Sali Filharmonicznej stały się mniej korzystne niż te, które przedstawiono w pierwszym etapie konkursu. Niekorzystne jest przesunięcie tylnych balkonów ku górze, a odległość od ostatniego rzędu do sceny jest bardzo duża (ponad 40 m). Niektóre sale prób tracą pod względem powierzchni, kubatury lub kształtu w wyniku ogólnej koncepcji podziału budynku na „segmenty”. Geometria pomieszczeń zlokalizowanych pod dużą salą jest dość skomplikowana, co utrudni zaprojektowanie i wykonanie prawidłowego rozwiązania typu box-in-box.