Wyniki konkursu na opracowanie koncepcji „XYLOPOLIS" - Centrum Sztuki i Nauki o Drewnie przy ul. Doc. Adama Dowgirda w Hajnówce

WXCA
wxca.pl

Autorzy: Szczepan Wroński, Małgorzata Bonowicz, Andrzej Bulanda, Michał Czerwiński, Tomasz Czuban, Anna Dobek-Lenczewska, Gabriela Siljanoska, Mateusz Sokołowski, Michał Sokołowski; Architektura krajobrazu: TopoScape Justyna Dziedziejko, Magdalena Wnęk

Uzasadnienie wyboru pracy:
Wierzymy, że mądra architektura jest praktyką, w której istota budowania konfrontowana jest z realnością miejsca i jego uwarunkowaniami w kontekście czasu. Nagrodzony projekt Xylopolis w sposób przekonujący odpowiada na postawioną w konkursie potrzebę tworzenia architektury kompletnej, zakorzenionej w zdefiniowanym miejscu i wrażliwej na jego przyrodniczy oraz kulturowy kontekst. Nagrodzony projekt buduje harmonijną relację pomiędzy naturą i kulturą, traktując je nie jako odrębne wartości, lecz jako wzajemnie przenikające się elementy jednej rzeczywistości.

Siłą projektu jest właściwie określona skala oraz półotwarta struktura budynku. Jego pawilonowy charakter, w połączeniu z równoległym układem wewnętrznych ścian wykonanych z drewna, tworzy elastyczną i klarowną przestrzeń, pozwalającą na swobodne kształtowanie programu wystaw Xylopolis oraz jego relacji z otaczającym budynek lasem. Przyjęty system posiada również potencjał do dalszego rozwoju Xylopolis, umożliwiając jego łatwą rozbudowę w przyszłości.

Centrum Sztuki i Nauki o Drewnie został o zaprojektowane nie jako autonomiczny obiekt, lecz jako część większego założenia parkowo-krajobrazowego. Projekt łączy budynek z otaczającym go lasem oraz stacją kolejki wąskotorowej, tworząc spójną sekwencję przestrzeni i doznań. Tak rozumiany Xylopolis może stać się podstawą niezwykłej podróży przez unikalny krajobraz Puszczy Białowieskiej, w której architektura, przyroda i ich przeżywanie wzajemnie się uzupełniają.

Meteor Architects
meteorarchitects.pl

Uzasadnienie wyboru pracy:
Sąd Konkursowy wysoko ocenia zgłoszoną pracę, zwracając uwagę na jej dojrzałą i spójną podstawę ideową, w której archetyp podlaskiej (hajnowskiej) chaty staje się punktem wyjścia świadomej, współczesnej reinterpretacji lokalnej tradycji budowlanej. Zestawienie prostych brył z dachami dwuspadowymi, ze wstęgowymi oknami i szorstkim, naturalnym materiałem elewacyjnym tworzy interesujące napięcie między nowoczesnością zakorzenieniem w miejscu - bez uciekania się do dosłownej stylizacji.

Uwagę Sądu Konkursowego zwrócił sposób kompozycji zabudowy: swobodne ustawienie poszczególnych brył wokół zielonej agory oraz zróżnicowana skala budynków trafnie nawiązujący do organicznego, naturalnie ukształtowanego charakteru zabudowy np. niewielkich chutorów, czy małych, kresowych miasteczek. Podejście to nadaje projektowi autentyczność i pozwala uniknąć sztywności, jaka często towarzyszy próbom reinterpretacji architektury regionalnej.

Sąd konkursowy docenia również umiejętne wprowadzenie przetworzonego, lokalnego detalu, który wzbogaca projekt o dodatkową warstwę znaczeniową, nie przytłaczając przy tym całości kompozycji; cyt.: „Na frontowej płaszczyźnie zadaszenia zaproponowano сytat ze szczytów chat z miejscowości Dubiny i Nowoberezowo położonych w gminie Hajnówka ukośne deskowanie w układzie szachownicowym." Warto podkreślić, że autorzy pracy tworzą swoistą, niemal literacką narrację, która prowadzi odbiorcę poprzez wszystkie przestrzenie budynku, nadając całości dodatkowy walor doświadczenia przestrzennego. W ocenie sądu konkursowego praca stanowi przemyślaną i dobrze uzasadnioną propozycję architektoniczną, w której tradycja i współczesność wzajemnie się dopełniają.

WRT Architekci
wrt-arch.pl

Autorzy: Maciej Warot, Dawid Szczybyło, Zuzanna Sichma, Kuba Jurga

Uzasadnienie wyboru pracy:
Projekt stanowi twórczą i współczesną interpretację cech regionalnej zabudowy, akcentując rolę drewna oraz kompozycję zespołu obiektów. Odwołując się do tradycyjnego charakteru architektury Podlasia, zaproponowano układ mniejszych, drewnianych budynków połączonych wspólnymi przestrzeniami, harmonijnie wpisujących się w zastany krajobraz. Istotnym elementem jest przekształcenie regionalnych motywów architektonicznych - geometrii dachów, proporcji, rytmu elewacji oraz detalu - w nowoczesny język architektury. Siłą projektu jest jego spójność z ideą Xylopolis, w której drewno pełni nie tylko funkcję materiału budowlanego, lecz także symbolu lokalnej tożsamości i narracji edukacyjnej, wyrażając wizję współczesnej interpretacji dziedzictwa architektonicznego regionu.

Opis autorski:
Projekt XYLOPOLIS - Centrum Sztuki i Nauki o Drewnie - wyrasta z charakteru miejsca, jego krajobrazu i tradycji budowlanych. Zamiast jednego monumentalnego budynku proponujemy zestaw powiązanych ze sobą form, tworzących sekwencję prowadzącą przez cały kompleks. Architektura, krajobraz i program przenikają się, tworząc przestrzenie publiczne i półpubliczne, które zachęcają do odkrywania i zatrzymywania się.

Puszcza Białowieska – jej struktura, rytm i gęstość – staje się podstawowym odniesieniem dla kompozycji założenia. Drewniana materia, jej zapach, faktura i ciepło, budują atmosferę miejsca. XYLOPOLIS jest manifestem ekologicznego myślenia o architekturze, w którym drewno staje się nie tylko materiałem, ale też ideą przewodnią.

Chachaj Rozmuski Architekci
crarch.pl

Uzasadnienie wyboru pracy:
Praca wyróżnia się spójną i czytelną ideą architektoniczną, która w sposób dojrzały interpretuje wyjątkowy kontekst miejsca. Budynek nie jest traktowany jako autonomiczny obiekt „ustawiony na tle lasu", lecz kreuje architekturę wywodzącą się z jego charakteru, struktury i okolicznego krajobrazu. Takie podejście szczególnie dobrze odpowiada specyfice Hajnówki i sąsiedztwu Puszczy Białowieskiej. Na uwagę zasługuje świadome usytuowanie założenia w najmniej zadrzewionej części terenu, ograniczające ingerencję w istniejący drzewostan. Horyzontalna skala kompozycji pozostaje w wyważonej relacji z wertykalnym rytmem okolicznych drzew, dzięki czemu projekt nie konkuruje z otaczającym krajobrazem, lecz dyskretnie się w niego wpisuje.

Istotnym walorem pracy jest konsekwentne poszukiwanie języka architektonicznego wynikającego z natury drewna. Inspiracja tradycją ciesielskiego łączenia elementów nie została sprowadzona do zabiegu formalnego. Zasada wzajemnego łączenia i zazębiania się elementów budowlanych i wyodrębnionych funkcji porządkuje strukturę obiektu, kształtuje jego bryłę oraz tworzy charakterystyczne miejsca z widokowymi otwarciami na otoczenie.

Drugim źródłem kompozycji jest struktura lasu - powtarzalność i jednoczesna niejednorodność rytmu pni, prześwitów i zagęszczeń. Przełożenie tych obserwacji na jezyk współczesnej architektury pozwala uniknąć dosłownego naśladowania form naturalnych, a jednocześnie nadaje projektowi wyraźną tożsamość i zakorzenienie w konkretnym miejscu. Szczególnie wartościowe jest powiązanie tej idei z funkcją obiektu, który staje się kolekcją tradycji i pasji czerpanej prosto z serca lasu, zawartą w technikach ciesielskich, oddającą - w sposób jasny i czytelny, właściwości konstrukcyjne drewna i współczesny potencjał technologiczny oraz artystyczny. Forma architektoniczna nie tylko odpowiada funkcji Centrum, ale sama staje się elementem przekazu edukacyjnego i kulturowego.